Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Łomży

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 grudnia 2025r.

Sąd Rejonowy w Łomży IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:

Przewodnicząca: SSR Marta Małgorzata Sulkowska

Protokolant: st. sekr. sąd. Magdalena Laskowska

po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2025r. w Łomży

na rozprawie

sprawy z odwołania P. P. (1), K. P. (1) i mał. D. P. reprezentowanego przez przedstawicielkę ustawową – matkę M. P.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B.

o jednorazowe odszkodowanie

na skutek odwołania od trzech decyzji ZUS z dnia 05.01.2023 r., znak: (...)

I.  zmienia zaskarżone decyzje w ten sposób, że przyznaje dzieciom zmarłego
w wyniku wypadku przy pracy z dnia 22 stycznia 2022 r. J. P. (1): małoletniemu D. P. (do rąk przedstawicielki ustawowej -matki M. P.), P. P. (1) i K. P. (1) jednorazowe odszkodowanie w łącznej kwocie 141.564 zł (sto czterdzieści jeden tysięcy pięćset sześćdziesiąt cztery złote);

II.  zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B. na rzecz odwołujących się D. P., P. P. (1) i K. P. (1) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego kwotę 2.160 zł /dwa tysiące sto sześćdziesiąt złotych/ z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty.

Sygn. akt IV U 24/23

UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. trzema decyzjami z dnia 5 stycznia 2023 r. znak: (...) odmówił K. P. (1), P. P. (1) oraz D. P. reprezentowanemu przez przedstawicielkę ustawową M. P. prawa do jednorazowego odszkodowania z tytuł wypadku przy pracy z dnia 22 stycznia 2022 r. po zmarłym J. P. (1). W uzasadnieniu powyższych decyzji ZUS wskazał, że zdarzenie, któremu uległ J. P. (1), nie zostało uznane za wypadek przy pracy. Organ rentowny stwierdził bowiem, że zmarły -wskutek upojenia alkoholowego- nie był zdolny do wykonywania pracy, w związku z czym nastąpiło zerwanie związku z pracą.

Od powyższych decyzji odwołanie złożyli K. P. (1), P. P. (1) oraz D. P. reprezentowany przez przedstawicielkę ustawową M. P. wnosząc o ich zmianę poprzez ustalenie, że zdarzenie z dnia 22 stycznia 2022 roku było wypadkiem przy pracy, a w konsekwencji o przyznanie im jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy, którego skutkiem była śmierć pracownika. Odwołujący się wskazali, że w dniu zdarzenia ich ojciec wykonywał obowiązki pracownicze na rzecz pracodawcy, zgodnie z poleceniami przełożonego. Podnieśli, że zdarzenie miało charakter nagły, zostało wywołane przyczyną zewnętrzną i pozostawało w związku z pracą, co znalazło potwierdzenie w protokole ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku sporządzonym przez zespół powypadkowy. W ich ocenie brak było podstaw do odmowy uznania zdarzenia za wypadek przy pracy, a tym samym do odmowy przyznania należnego im odszkodowania.

W odpowiedzi na odwołania Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. wniósł o ich oddalenie. Podtrzymał argumentację wskazaną w zaskarżanych decyzjach (odpowiedź na odwołanie k. 3).

Sąd ustalił, co następuje:

J. P. (1) urodził się w dniu (...) i zmarł w dniu 22 stycznia 2022 r. W chwili śmierci był rozwiedziony. Z małżeństwa z M. P. posiadał czwórkę dzieci: P. P. (1) urodzonego (...), K. P. (1) urodzoną (...), A. P. urodzoną (...) i D. P. urodzonego (...)

Od dnia 5 maja 2021 r. J. P. (1) był zatrudniony w Przedsiębiorstwie Usługowym (...) P. P. (2) na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku pomocnika operatora maszyn do robót ziemnych i drogowych.

W dniu 21 stycznia 2022 r. J. P. (1) otrzymał od przełożonego, działającego z ramienia spółki (...) – polecenie udania się w dniu 22 stycznia 2022 r. na teren żwirowni w miejscowości N. celem wskazania mechanikowi elementów pogłębiarki ssącej (refulera) marki E. (...) firmy (...), które uległy uszkodzeniu.

W dniu 22 stycznia 2022 r. około godziny 9:00 po J. P. (1) do miejscowości W., gdzie zamieszkiwał, przyjechał M. L., z którym wspólnie udał się na teren żwirowni w miejscowości N.. Na miejscu znajdował się już S. A., który – zgodnie z poleceniem otrzymanym dzień wcześniej – przygotował pogłębiarkę do planowanych czynności naprawczych. Po przybyciu na teren żwirowni wszyscy trzej pracownicy zabrali niezbędne przedmioty i udali się w rejon brzegu. Po założeniu kamizelek asekuracyjnych wsiedli do łodzi i popłynęli na pogłębiarkę. Po wejściu na refuler udali się do maszynowni, gdzie M. L., jako mechanik, dokonał wstępnej oceny stanu technicznego urządzenia. W toku oględzin ustalił, że do wykonania naprawy niezbędna będzie uszczelka oraz lewarek, w związku z czym wykonał telefon do K. P. (2) celem ustalenia możliwości zakupu wymaganej części. Następnie podjął decyzję, że on oraz S. A. udadzą się po brakujące elementy, polecając J. P. (1) pozostanie na pogłębiarce, w kabinie sterowniczej, do czasu ich powrotu. Następnie M. L. oraz S. A. udali się do biura żwirowni, gdzie przebywał K. P. (2).

K. P. (2) przekazał M. L. informację o hurtowni w E., w której możliwe było nabycie wymaganej uszczelki. Ustalono, że S. A. powróci na pogłębiarkę z lewarkiem, natomiast M. L. uda się do wskazanej hurtowni. Ostatecznie M. L. podjął decyzję o ponownym udaniu się na pogłębiarkę przed wyjazdem do E., celem upewnienia się co do rozmiaru niezbędnej uszczelki. Obaj mężczyźni, poruszając się oddzielnymi pojazdami, ponownie przybyli w rejon brzegu. Po założeniu kamizelek asekuracyjnych wsiedli do łodzi. Przed odpłynięciem widzieli J. P. (1) znajdującego się na pokładzie pogłębiarki. Po dopłynięciu do refulera M. L. nie zastał J. P. (1) ani w kabinie sterowniczej, ani w maszynowni, ani na pokładzie pogłębiarki. Na powierzchni wody zauważył pływające elementy odzieży należące do J. P. (1), tj. czapkę oraz but, co wskazywało na możliwość wpadnięcia pracownika do zbiornika wodnego.

O zaistniałej sytuacji poinformowano K. P. (2), który zawiadomił właściwe służby. Na miejsce zdarzenia przybyły służby ratunkowe, w tym zespół płetwonurków, które podjęły działania poszukiwawcze. Po około trzydziestu minutach pierwsza grupa nurków zaprzestała dalszych poszukiwań z uwagi na niską temperaturę wody. Około godziny 12:00 odnaleziono ciało J. P. (1).

W dniu 24 stycznia 2022 r. na skutek zawiadomienia o wypadku przy pracy w dniu 22 stycznia 2022 r. pracodawca zmarłego powołał zespół powypadkowy w składzie: A. G. – specjalista ds. BHP oraz M. D. (1) – specjalista ds. BHP w celu ustalenia okoliczności i przyczyn zaistniałego wypadku oraz sporządzenia protokołu powypadkowego (k. 11, 12)

Zespół powypadkowy sporządził protokół ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy nr (...) z dnia 23 czerwca 2022 r., zatwierdzony w dniu 28 czerwca 2022 r. W protokole ustalono, że przyczynami wypadku były: stan psychofizyczny pracownika niezapewniający bezpiecznego wykonywania pracy, spowodowany spożyciem alkoholu, nieużywanie przez pracownika środków ochrony indywidualnej w postaci kamizelki ratunkowej podczas przebywania na platformie, a także poślizgnięcie się i utrata równowagi na platformie, skutkujące wpadnięciem do zbiornika wodnego. Jednocześnie zespół powypadkowy stwierdził, że zdarzenie z dnia 22 stycznia 2022 r. stanowiło wypadek przy pracy (k. 37-49).

W opinii nr (...) wydanej na podstawie ekspertyzy kryminalistycznej z zakresu badań chemicznych sporządzonej na zlecenie Komendy Powiatowej Policji w E. przeprowadzonej w dniach 14 lutego 2022 r. do 29 marca 2022 r. stwierdzono, że w materiale pobranym od J. P. (1) o nr kontrolnym (...)- (...) w postaci krwi stwierdzono 1,99 promil alkoholu etylowego (k. 358)

Z zeznań świadków, którzy mieli bezpośredni kontakt z J. P. (1) w dniu zdarzenia, wynikało, że nie zauważyli u niego objawów nietrzeźwości ani nie wyczuli od niego alkoholu. M. L. wskazał, że w trakcie przejazdu samochodem na teren żwirowni J. P. (1) siedział z tyłu pojazdu i nie prowadzili rozmowy, w związku z czym nie wyczuł od niego alkoholu, przy czym jego zachowanie nie wskazywało na stan nietrzeźwości. Również S. A., który przebywał z J. P. (1) na terenie żwirowni oraz na pogłębiarce, nie zgłaszał, aby wyczuwał od niego alkohol. Pozostali przesłuchani świadkowie, w tym M. K., M. D. (1) oraz A. G., zeznali, że przed dniem zdarzenia nie posiadali informacji, aby J. P. (1) przychodził do pracy nietrzeźwy lub miał utrwalone problemy z alkoholem, zaś informacja o stanie nietrzeźwości pojawiła się dopiero po uzyskaniu wyników badań pośmiertnych. K. P. (2) wskazał natomiast, że w przeszłości zdarzały się incydentalne sytuacje, w których od J. P. (1) wyczuwalny był alkohol, co skutkowało odsunięciem go od pracy, jednak w dniu 22 stycznia 2022 r. żaden z pracowników nie zgłaszał, aby znajdował się on pod wpływem alkoholu.

W sprawie karnej prowadzonej przed Sądem Okręgowym w E. pod sygn. akt II K 769/23 została sporządzona opinia biegłej sądowej z zakresu medycyny sądowej M. D. (2), której celem było ustalenie, czy możliwe było wprowadzenie się przez J. P. (1) w stan nietrzeźwości w dniu 22 stycznia 2022 r. w godzinach pomiędzy 9:00 a 10:00, tj. już po rozpoczęciu wykonywania czynności służbowych, pod nieobecność innych pracowników, a także jaka dawka alkoholu byłaby do tego konieczna. Biegła wskazała, że z uwagi na jednorazowe badanie krwi pobranej od zwłok J. P. (1) nie było możliwe ustalenie fazy metabolizmu alkoholu, tj. czy znajdował się on w fazie wchłaniania, czy eliminacji. Podniosła, że wchłanianie alkoholu od stanu pełnej trzeźwości do osiągnięcia stężenia szczytowego trwa przeciętnie od 0,5 do 1,5 godziny, co oznacza, iż teoretycznie możliwe było wprowadzenie się w stan nietrzeźwości w czasie przebywania w pracy, w godzinach pomiędzy 9:00 a 10:00. Jednocześnie biegła podała, że aby u mężczyzny o przeciętnej budowie ciała (około 70 kg) doszło do osiągnięcia stężenia alkoholu we krwi na poziomie 1,99‰, konieczne byłoby jednorazowe spożycie na czczo około 97,51 g alkoholu absolutnego, co odpowiada około 300 ml wódki o mocy 40% albo około 2000 ml piwa o mocy 6% (k. 363–364).

Decyzjami z dnia 14 października 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał rentę rodzinną po J. P. (1): P. P. (1) do dnia 30 września 2022 r., K. P. (1) do dnia 31 sierpnia 2023 r., A. P. do dnia 30 czerwca 2023 r. oraz D. P. do dnia 30 kwietnia 2027 r.

W dacie śmierci J. P. (1) dzieci spełniały przesłanki do pobierania renty rodzinnej. P. P. (1) (ur. (...)) był studentem studiów I stopnia na kierunku wychowanie fizyczne w Wyższej Szkole (...) w B. w okresie od dnia 1 października 2019 r. do dnia 11 lipca 2022 r. (k. 192). K. P. (1) (ur. (...)) w roku szkolnym 2021/2022 była uczennicą klasy III technikum o czteroletnim cyklu kształcenia w Zespole Szkół w N. im. B. P. (k. 193). A. P. (ur. (...)) oraz D. P. (ur. (...)) byli w dacie zdarzenia osobami małoletnimi.

Następnie decyzjami z dnia 4 stycznia 2023 r., znak (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wymienionym prawa do renty rodzinnej, wskazując, że zdarzenie z dnia 22 stycznia 2022 r. nie zostało uznane za wypadek przy pracy. Aktualnie przed Sądem Okręgowym wŁ.toczy się postępowanie z odwołania P. P. (1), K. P. (1) oraz D. P., prowadzone pod sygn. akt III U 67/23, które postanowieniem z dnia 17 maja 2023 r. zostało zawieszone na podstawie art. 178 kpc (k. 182).

P. P. (1), K. P. (1) oraz D. P., działający przez przedstawicielkę ustawową M. P., złożyli do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o przyznanie jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy J. P. (1). W imieniu A. P. wniosek o przyznanie jednorazowego odszkodowania nie został złożony.

Decyzjami z dnia 5 stycznia 2023 r., znak (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. odmówił K. P. (1), P. P. (1) oraz D. P., reprezentowanemu przez przedstawicielkę ustawową M. P., prawa do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy z dnia 22 stycznia 2022 r. po zmarłym J. P. (1).

Niniejsze postępowanie nie dotyczy ewentualnych roszczeń przysługujących małoletniej A. P., albowiem w jej sprawie nie zostało złożone odwołanie. M. P. ma wobec niej zawieszone prawo wykonywania władzy rodzicielskiej, opiekunem małoletniej jest babka ojczysta J. P. (2) (k. 226).

W dniu 21 grudnia 2023 r. Prokuratura Rejonowa w E.w sprawie o sygn. akt (...).Ds.521.2023 sporządziła akt oskarżenia przeciwko K. P. (2), zarzucając mu, że w dniu 22 stycznia 2022 r., jako osoba odpowiedzialna za bezpieczeństwo i higienę pracy, nie dopełnił obowiązków w zakresie nadzoru nad organizacją i prowadzeniem prac na pogłębiarce, dopuszczając J. P. (1) do przebywania na niej pomimo jego stanu nietrzeźwości i braku kamizelki ratunkowej, czym naraził go na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia, a w konsekwencji doprowadził do jego śmierci w wyniku utonięcia. Zarzucono mu popełnienie czynów z art. 220 § 2 k.k. w zbiegu z art. 155 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. (k. 248). Sprawa została rozpoznana przez Sąd Rejonowy w E. sygn. akt II K 769/23. Wyrokiem z dnia 15 listopada 2024 r. Sąd Rejonowy w E.uznał K. P. (2) za winnego zarzucanych mu czynów i skazał go na karę 3 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący 2 lata (k. 308–308v). W dniu 31 grudnia 2024 r. od powyższego wyroku wniesiona została apelacja. Sprawa została następnie rozpoznana przez Sąd Okręgowy w S. pod sygn. akt II Ka 47/25. Wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2025r. Sąd Okręgowy w S. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uniewinnił K. P. (2) od popełnienia zarzucanego mu czynu (k. 317). W dniu 20 maja 2025r. Prokuratura Rejonowa wE., działając w sprawie o sygn. akt II Ka 47/25, wniosła do Sądu Najwyższego kasację od wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia 8 kwietnia 2025 r., na niekorzyść oskarżonego K. P. (2). W dacie wyrokowania kasacja (sygn. akt IV KK 290/25) nie była jeszcze rozpoznana (326-334, 350).

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie okazało się uzasadnione.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 roku o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych członkom rodziny ubezpieczonego, który zmarł wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, przysługuje jednorazowe odszkodowanie. W tym miejscu podkreślić należy, że status odwołujących się jako członków rodziny zmarłego ubezpieczonego nie budził w sprawie wątpliwości. Organ rentowy decyzjami z dnia
14 października 2022 r. przyznał odwołującym się rentę rodzinną po J. P. (1), obejmując ich ochroną ubezpieczeniową wynikającą ze stosunku pracy zmarłego. Jednorazowe odszkodowanie, o którym mowa w art. 13 ustawy wypadkowej, stanowi odrębne, samodzielne świadczenie, pozostające jednak w ścisłym związku funkcjonalnym z rentą rodzinną i służące kompensacji skutków śmierci ubezpieczonego ponoszonych przez jego najbliższych.

Definicję wypadku przy pracy zawiera art. 3 ust. 1 ustawy z 31 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, zgodnie z którym za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą podczas wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych. Z treści powołanej regulacji wynika, że elementami koniecznymi uznania zdarzenia za wypadek przy pracy są nagłość zdarzenia, wywołanie zdarzenia przyczyną zewnętrzną, skutek powodujący uraz lub śmierć oraz pozostawanie w związku z wykonywaną pracą. Nagłość charakteryzuje się czymś nieprzewidywalnym, nieoczekiwanym oraz raptownym.

W realiach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że zdarzenie miało charakter nagły, a jego skutkiem była śmierć pracownika. Przedmiotem sporu było natomiast ustalenie, czy zdarzenie z dnia 22 stycznia 2022 r., w wyniku którego śmierć poniósł J. P. (1), stanowiło wypadek przy pracy w rozumieniu ustawy, a w konsekwencji – czy odwołującym się, jako członkom rodziny zmarłego ubezpieczonego, przysługuje jednorazowe odszkodowanie. Spór koncentrował się na przesłance „związku z pracą” oraz na konsekwencjach ustalenia, iż zmarły znajdował się w stanie nietrzeźwości. Nie bez znaczenia dla oceny charakteru zdarzenia pozostaje również mechanizm śmierci J. P. (1). Jak wynika z ustaleń faktycznych oraz zgromadzonego materiału dowodowego, śmierć nastąpiła na skutek utonięcia po wpadnięciu do zbiornika wodnego. Utonięcie stanowi klasyczny przykład nagłego zdarzenia wywołanego przyczyną zewnętrzną, niezależną od woli pracownika, pozostającą poza jego organizmem. Okoliczność ta dodatkowo potwierdza, że zdarzenie z dnia 22 stycznia 2022 r. mieści się w ustawowej definicji wypadku przy pracy.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do przesłanki „związku z pracą”, wskazać należy, że związek ten ma charakter normatywny, a nie wyłącznie przyczynowy. Oznacza to, że decydujące znaczenie ma ustalenie, czy w chwili zdarzenia pracownik znajdował się w sytuacji pracowniczej – czasowo, miejscowo i funkcjonalnie związanej z wykonywaniem obowiązków pracowniczych lub poleceń przełożonych – a nie to, czy wykonywanie pracy było bezpośrednią przyczyną wypadku. W orzecznictwie podkreśla się, że „związek z pracą” nie ogranicza się do momentu faktycznego wykonywania czynności roboczych, lecz obejmuje również sytuacje, w których pracownik pozostaje w dyspozycji pracodawcy, oczekuje na dalsze czynności, realizuje polecenia przełożonych albo przebywa w miejscu pracy w ramach realizacji zadań służbowych. Związek ten należy zatem oceniać przez pryzmat całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a nie w sposób zawężający czy formalistyczny (wyrok SO w Siedlcach z dnia 26 listopada 2015 r. sygn. akt IV Ua 28/15, legalis.pl).

Na tle ustalonego stanu faktycznego Sąd uznał, że J. P. (1) w dniu zdarzenia niewątpliwie znajdował się w sferze zatrudnienia. Udał się on na teren żwirowni w wykonaniu polecenia przełożonego, w celu udziału w czynnościach związanych z oceną stanu technicznego pogłębiarki. Następnie przebywał na pokładzie refulera, realizując zadanie służbowe, a jego pozostanie na pogłębiarce było następstwem polecenia wydanego w toku wykonywania pracy. Tym samym zdarzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy oraz pozostawało w funkcjonalnym związku z realizacją obowiązków pracowniczych.

Natomiast zgodnie z art. 21 ustawy wypadkowej świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego nie przysługują ubezpieczonemu, gdy wyłączną przyczyną wypadków, o których mowa w art. 3, było udowodnione naruszenie przez ubezpieczonego przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, spowodowane przez niego umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa (ust. 1). Świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego nie przysługują również ubezpieczonemu, który, będąc w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środków odurzających lub substancji psychotropowych, przyczynił się w znacznym stopniu do spowodowania wypadku (ust. 2). Przepis ten dotyczy wyłączenie odszkodowania należnego ubezpieczonemu, a nie członkom jego rodziny, może on mieć jednak znaczenie dla interpretacji stanu faktycznego w niniejszej sprawie.

Organ rentowy wywodził, że ustalony pośmiertnie stan nietrzeźwości zmarłego prowadził do zerwania związku z pracą. Pogląd ten nie zasługuje na aprobatę. W judykaturze jednolicie przyjmuje się bowiem, że pozostawanie pracownika w stanie nietrzeźwości nie powoduje automatycznie zerwania związku zdarzenia z pracą. Zerwanie tego związku może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy z całokształtu okoliczności wynika, że pracownik nie wykonywał pracy, nie pozostawał w dyspozycji pracodawcy albo przebywał w miejscu pracy wyłącznie w celach prywatnych (wyrok SA w Katowicach z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt III AUa 771/13, legalis.pl; postanowienie SN z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I UK 390/13 I, legalis.pl). W realiach niniejszej sprawy brak jest podstaw do przyjęcia, że J. P. (1) przebywał na terenie żwirowni w celu innym niż realizacja zadania służbowego. Co istotne, zdarzenie miało miejsce w styczniu, w warunkach zimowych, na platformie roboczej usytuowanej nad zbiornikiem wodnym. Śliska nawierzchnia, niska temperatura oraz specyfika pracy wykonywanej na refulerze stanowiły obiektywne okoliczności zwiększające ryzyko wypadku. Okoliczności te nie mogą zostać pominięte przy ocenie zdarzenia i jednoznacznie wskazują, że wypadek nie był wyłącznie następstwem zachowania pracownika, lecz pozostawał w związku z warunkami, w jakich praca była wykonywana.

W tym miejscu należy również wskazać, że przepis art. 21 ustawy wypadkowej ma charakter wyjątkowy i jako ograniczający prawo do świadczeń nie może być interpretowany rozszerzająco. Co jednak kluczowe w niniejszej sprawie, art. 21 ustawy odnosi się do prawa ubezpieczonego do świadczeń i nie reguluje sytuacji członków rodziny zmarłego ubezpieczonego. Ustawa nie przewiduje mechanizmu, który pozwalałby na przeniesienie negatywnych konsekwencji zachowania ubezpieczonego na osoby trzecie, którym ustawodawca przyznał samodzielne prawo do jednorazowego odszkodowania na podstawie art. 13 ustawy. Świadczenie to ma charakter kompensacyjny i służy ochronie interesów rodziny, a nie sankcjonowaniu zachowania zmarłego pracownika (por. wskazany wyżej wyrok w sprawie IV Ua 28/15).

Niezależnie od powyższego, nawet przy hipotetycznym założeniu możliwości stosowania art. 21 ustawy w niniejszej sprawie, warunkiem jego zastosowania byłoby wykazanie, że zachowanie ubezpieczonego stanowiło wyłączną przyczynę wypadku. Tymczasem ustalony stan faktyczny – w szczególności warunki atmosferyczne, charakter pracy na platformie oraz miejsce zdarzenia – jednoznacznie wykluczają możliwość przyjęcia, że wypadek nastąpił wyłącznie z przyczyn leżących po stronie pracownika. Już sama możliwość istnienia współprzyczyn eliminuje zastosowanie tej regulacji. W ocenie Sądu szczególnego podkreślenia wymaga, że nawet gdyby przyjąć, że zachowanie J. P. (1) wypełniałoby przesłanki art. 21 ustawy wypadkowej, regulacja ta nie może stanowić podstawy odmowy świadczenia członkom jego rodziny. Ustawodawca w sposób świadomy rozdzielił sytuację prawną ubezpieczonego oraz sytuację prawną jego bliskich, przyznając tym ostatnim samodzielne prawo do jednorazowego odszkodowania. Przyjęcie odmiennej wykładni prowadziłoby do niedopuszczalnego obciążenia dzieci zmarłego konsekwencjami zachowań, na które nie miały żadnego wpływu.

Reasumując, Sąd uznał, że zdarzenie z dnia 22 stycznia 2022 r., w wyniku którego śmierć poniósł J. P. (1), spełniało wszystkie przesłanki wypadku przy pracy w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy wypadkowej. W konsekwencji odwołującym się jako członkom rodziny zmarłego ubezpieczonego, przysługuje jednorazowe odszkodowanie na podstawie art. 13 ustawy.

Wysokość jednorazowego odszkodowania ustalono w oparciu o art. 14 ust. 2 pkt 3 ustawy zasiłkowej, który stanowi, że jeżeli do jednorazowego odszkodowania uprawnieni są równocześnie dwoje lub więcej dzieci - odszkodowanie przysługuje w wysokości określonej w ust. 1 pkt 1 (tj. 18-krotnego przeciętnego wynagrodzenia) zwiększonej o 3,5-krotne przeciętne wynagrodzenie, na drugie i każde następne dziecko. Wysokość przysługującego odwołującym się jednorazowego odszkodowania ustalono w oparciu o stawki obowiązujące w dniu wydania zaskarżonej decyzji (uchwała Sądu Najwyższego z 7 kwietnia 2009 r., sygn. akt I UZP 2/09). Jednorazowe odszkodowanie wynosi zatem łącznie kwotę 141.564 zł . Na kwotę tą składa się 18-krotność przeciętnego wynagrodzenia z daty decyzji tj. kwota 101 926 zł powiększona o 5,5-krotność przeciętnego wynagrodzenia na drugie i trzecie dziecko tj. 2 x 19 819zł.

Jak wyżej wskazano w niniejszym postępowaniu brak było decyzji organu rentowego dotyczącej A. P. w przedmiocie jednorazowego odszkodowania, co wyznaczało granice kognicji Sądu. Wobec braku zaskarżonej decyzji w tym zakresie Sąd nie był uprawniony do merytorycznego rozstrzygania co do jej prawa do świadczenia.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 kpc orzekł jak w sentencji.

O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie art. 98 kpc w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych przy zastosowaniu § 15 ust. 3 tego rozporządzenia. Stanowi on, że opłatę ustala się w wysokości przewyższającej stawkę minimalną, która nie może przekroczyć sześciokrotności tej stawki ani wartości przedmiotu sprawy, jeśli uzasadnia to:

1)  niezbędny nakład pracy radcy prawnego, w szczególności poświęcony czas na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczba stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjęte w sprawie, w tym czynności podjęte w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu;

2)  wartość przedmiotu sprawy;

3)  wkład pracy radcy prawnego w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie;

4)  rodzaj i zawiłość sprawy, w szczególności tryb i czas prowadzenia sprawy, obszerność zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów, o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności.

Przedmiotowa sprawa niewątpliwie była bardzo czasochłonna i skomplikowana. Okoliczności śmierci ubezpieczonego były niejasne i ich wyjaśnienie wymagało nakładu pracy ze strony pełnomocnika. Sprawa niniejsza była także niejednoznaczna pod względem prawnym. Czas pracy poświęcony przez pełnomocnika, liczba stawiennictw w sądzie, zarówno w tej sprawie, jak i w sądzie karnym celem pozyskania informacji mających znaczenie w tym postępowaniu, liczba czynności podjętych w sprawie- była niewątpliwie wyższa niż w przeciętnym postępowaniu dotyczącym jednorazowego odszkodowania. Jednocześnie pełnomocnik nie zawsze reagował na polecenia Sądu, nie wyjaśniał pewnych okoliczności (np. dotyczących prawa do renty rodzinnej, czy sytuacji A. P.). Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że uzasadnione jest dwukrotne podwyższenie stawki podstawowej dla pełnomocnika.

Niniejsza sprawa obejmowała odwołanie od 3 decyzji, od każdej z nich stawka podstawowa wynosiła 360 zł, jej dwukrotność to kwota 720 zł, zatem pełne wynagrodzenie pełnomocnika w zakresie odwołań od trzech decyzji wynosi 2.160 zł (3x720 zł).